Ցավ. հաճախ տրվող հարցեր. izmirlianmedicalcenter.com

Ինչպե՞ս բնութագրել ցավը:
 
Ցավն օրգանիզմի պաշտպանական հատկությունն է, որով վերջինս պայքարում է վնասակար ազդակի դեմ: Այն մարդկանց կողմից ընկալվում է որպես բացասական հույզ, սակայն իրականում ցավը կարևոր նշանակություն ունի: Երբեմն ցավը մնալով «պահապանի» դերում՝ որոշ ժամանակ հետո կարող է  վերածվել ախտաբանական վիճակի: Սուր վնասման ժամանակ առաջացող  ցավն ունի դրական, մոբիլիզացնող, ֆիզիոլոգիական նշանակություն: Սակայն  կան հիվանդություններ, երբ ցավը հենց վերջիններիս հիմքում է՝ ունենալով խանգարող և ախտաբանական ընթացք:

Ցավի ի՞նչ տեսակներ կան:

Ցավը կարելի է տարբերակել ըստ տեղակայման, բնույթի և ժամանակի: Այն կարող է լինել օրգանական, անոթային, վեգետատիվ: Բացի այդ, յուրաքանչյուր նեղ մասնագիտություն ունի ցավի իր դասակարգումը: Հիմնականում առանձնացնում են ցավի հետևյալ տեսակները.

• նոցիցեպտիվ ցավ, երբ վնասվում են հյուսվածքները,
• նեյրոպատիկ, երբ ցավը հետևանք է նյարդերի վնասման,
• կենտրոնական, երբ ցավը ուղեղի ցավային ընկալման կենտրոնների ախտահարման արդյունք է:

Ի՞նչ է վիսցերալ ցավը:

Վիսցերալ ցավն օրգանների ախտահարման հետևանքով առաջացած ցավն է: Ներքին օրգաններից շատերը ցավային ռեցեպտորներ չունեն՝ լյարդ, երիկամ, փայծաղ: Դրանց շրջանում ցավային զգացողությունն առաջանում է այդ օրգանների թաղանթի շարակցական հյուսվածքում ախտաբանական գործընթացի, կամ օրգանի մեծացման հետևանքով թաղանթի ձգման արդյունքում:

Ի՞նչ է նոզիգենիկ ցավը:

Այն որևէ ներքին հիվանդությանն ուղեկցող ցավն է (նոզիգենիկ ՝ նոզոլոգիա բառից է): Օրինակ, սրտամկանի ինֆարկտի ժամանակ այդ շրջանի ցավը և այլն:

Ի՞նչ է նեյրոգեն ցավը:

Նեյրոգեն ցավը նյարդի կամ նյարդային համակարգի որևէ հատվածի վնասման պատճառով առաջացած ցավն է: Այն կարող է լինել ծայրամասային (անմիջապես նյարդի ախտահարման, գրգռման ցավ) և կենտրոնական (նյարդային համակարգի ցավային ընկալման խախտման հետևանքով առաջացած ցավ):

Ի՞նչ է հոգեծին ցավը:

Հոգեծին ցավն առաջանում է կենտրոնական նյարդային համակարգի կողմից ցավի ընկալման խախտման հետևանքով: Այն կարող է լինել ժառանգական կամ ձեռքբերովի, երբ հոգեախտաբանական վիճակների ժամանակ խախտված են հավասարակշռության ներքին մեխանիզմները: Ընդհանրապես, մարդն իր «ես»-ը  ընկալում է  << գլխացավ>>  և եթե «ես»-ի հետ խորը հոգեբանական հակասություն է առաջանում կարող է արտահայտվել պրոյեկտված գլխացավով:

Հիվանդը հաճախ նկարագրում է ոչ թե կոնկրետ ցավ, այլ ցավանման ինչ-որ զգացողություն՝ թմրածության, ջերմության հետ համակցված և այլն: Հիմնականում դրանք չեն ենթարկվում դասական հակացավային միջոցների ազդեցությանը, որն էլ հենց շատ կարևոր տարբերակիչ ախտորոշիչ նշանակություն ունի:

Պատճառները հիմնականում  կարող են մանկությունից կամ հարմարողական համակարգերի թերզարգացման արդյունք են, որոնցում դեր ունի ժառանգականությունը, կյանքի սեփական փորձը կամ դաստիարակությունը: Այդ մարդիկ շատ զգայուն են, նրանց մոտ թույլ է արտահայտված էքսպրեսիան: Սովորաբար, նևրոզով հիվանդները շատ են հուզական, սթրեսային մասնագետների շրջանում:

Կա՞ն ընդհանրական դեղեր` ցավերի դեմ:

Այո՛, կան: Դեղերը նույնպես դասակարգվում են վերոնշյալ ձևով: Նոցիցեպտիվ ցավի ժամանակ նշանակվում են մեզ ծանոթ ավանդական  ցավազրկողները՝ իբուպրոֆեն, անալգին և այլն, նեյրոպաթիկ ցավի ժամանակ կիրառվում են  անմիջապես նյարդի ցավային հաղորդչականությունը թուլացնող դեղեր, իսկ կենտրոնական ցավի ժամանակ արդեն հոգեմետ միջոցներ են կիրառվում:

Կա՞ ցավի դեմ պայքարի անհատական մոտեցում:

Իհարկե՛, կա: Մեծ նշանակություն ունի անհատական մոտեցումը դեղորայքի տեսակի, դեղաչափի ընտրության հարցում՝ ցավի տեսակից և առաջնային հիվանդությունից կախված:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ